«ἔδωκα τό πνεῦμα μου ἐπ’ αὐτόν»

Δημοσιεύθηκε 08.01.2026

Στή Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ φανερώθηκε στόν κόσμο τό μυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδος: ὁ Υἱός βαπτίζεται στόν Ἰορδάνη, ἡ φωνή τοῦ Πατρός ἀκούγεται νά δίδει μαρτυρία σχετικά μέ τό ποιός εἶναι ὁ Χριστός, τό Ἅγιο Πνεῦμα  μέ τήν μορφή περιστερᾶς κατεβαίνει στόν βαπτιζόμενο Υἱό τοῦ Θεοῦ. Πρόκειται γιά ἕνα εἶδος θεοφάνειας, ὅπως τοῦ Μωϋσῆ στό Σινά, ἤ ὁμοίως κατά τήν κλήση Προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης στό προφητικό ἀξίωμα.

Στή ζωή τοῦ Χριστοῦ ἡ Βάπτισή Του καί τά θεοφάνεια, πού συνδέονται μ’ αὐτή, σημαίνουν τήν προβολή Του στόν κόσμο ὡς Μεσσία καί Λυτρωτή. Αὐτό εἶναι ἐντελῶς φανερό ἀπό τίς εἰκόνες πού ἀπαρτίζουν τά θεοφάνεια καί ἀπό τή φωνή τοῦ Πατρός στή Βάπτιση, «οὗτος ἐστιν ὁ υἱός μου» (Ματθαίου γ΄, 17). Ἀλλά ἡ φωνή τοῦ Πατρός προσθέτει καί τίς λέξεις «ὁ ἀγαπητός, ἐν ὧ εὐδόκησα», πού θυμίζουν τά λόγια του Θεοῦ πρός τόν Μεσσία - Δοῦλο Του στό βιβλίο τοῦ Ἡσαΐα: «ὁ ἐκλεκτός μου, προσεδέξατο αὐτόν ἡ ψυχή μου· ἔδωκα τό πνεῦμα μου ἐπ’ αὐτόν» (Ἡσαΐου μβ΄, 1). Ἡ φωνή τοῦ Πατρός πού ἀκούγεται κατά τή Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, ὑποδηλώνει τήν ἐνθρόνισή Του σάν τοῦ μόνου καί ἀληθινοῦ βασιλιᾶ καί κυρίου τῆς ἀνθρωπότητας. Συγχρόνως ὅμως μέ τίς λέξεις, πού προέρχονται ἀπ’ τό βιβλίο τοῦ Ἡσαΐα, δηλώνεται ὅτι ὁ βασιλιάς αὐτός δέν θά εἶναι ἔνδοξός μέ τήν ἔννοια πού ὁ κόσμος δίνει στήν δόξα, ἀλλά θά εἶναι παθητός, Ἐσταυρωμένος. Ἡ Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ εἰσάγει στόν κόσμο ἕνα νέο εἶδος ἐξουσίας: τήν ἐξουσία καί δύναμη, πού πηγάζει ἀπό τήν ἀγάπη καί τά παθήματα γιά χάρη τῶν ἄλλων.

Ὅτι γι’ αὐτό πρόκειται, δέν φαίνεται μόνο ἀπό τή φωνή τοῦ Πατρός. Μαρτυρεῖ γί  αὐτό καί τό Πνεῦμα, πού «ἐν εἴδει περιστερᾶς» κατεβαίνει πάνω στόν Ἰησοῦ καί τόν χρίζει βασιλιά. Ἡ εἰκόνα μᾶς θυμίζει τήν προφητεία τοῦ Ἡσαΐα: «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ...» (Ἡσαΐου ξα΄, 1). Ἐδῶ γίνεται λόγος γιά δυό πράγματα: γιά τήν ἐνθρόνιση καί χρίση τοῦ Χριστοῦ ὡς Βασιλιά ἀπό τό Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἀπό τή μία κι ἀπό τήν ἄλλη γιά τό εἶδος τῆς ἐξουσίας πού θά ἀσκεῖ ὁ νέος βασιλιάς. Ὁ Χριστός Κυρίου ἐδῶ ἀναγγέλει τήν ἀποστολή του ὅτι εἶναι ὁ εὐαγγελισμός τῶν φτωχῶν, ἡ θεραπεία ἐκείνων πού ἡ καρδιά τους ἔχει συντριβεῖ ἀπό τήν ἀδικία καί τά κακά πού γίνονται στόν κόσμο, ἡ ἀπελευθέρωση τῶν αἰχμαλώτων καί ἡ κήρυξη μίας γενικῆς χάριτος ἀπό τό Θεό, γιά ὅλους τούς ὀφειλέτες ἀνθρώπους.

Ἡ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ, κατά τήν ὁποία ὁ Κύριος ἐνθρονίζεται βασιλιάς μιᾶς νέας ἐποχῆς, συνδέεται μέ τά θεοφάνεια ἤ  ἐπιφάνεια. Ἡ ὅλη σκηνή τῆς Βαπτίσεως καί τῶν θεοφανείων δέν σημαίνει μόνο ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι βασιλιάς, ἀλλά δείχνει πολύ καθαρά στό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ποιός εἶναι ὁ Θεός ὡς βασιλιάς τοῦ κόσμου, καί τί εἴδους εἶναι ἡ βασιλεία καί ἐξουσία Του, δείχνωντας τό βαθύτερο χαρακτήρα τοῦ νόμου, πού κυβερνάει τόν κόσμο. Ὁ Θεός βασιλεύει μέσα στήν ἀγάπη, πού δέν εἶναι καθόλου αἰτία παθητικότητας, ἀλλά εἶναι δυναμική καί δημιουργική δύναμη τῆς ζωῆς. Τά θεοφάνεια ἀποκαλύπτουν στόν κόσμο ἕνα Θεό διάκονο, ἕνα Θεό σταυρωμένο γιά χάρη τῶν ἀνθρώπων καί γι’ αὐτό ἐξουσιαστή ἐπί τοῦ κόσμου καί τῆς ἱστορίας.

Ἡ Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ ἤ τά Θεοφάνεια δέν ἦταν μόνον ἕνα γεγονός στή ζωή τοῦ Ἰησοῦ εἶναι κυρίως καί κατεξοχήν ἕνα γεγονός στή ζωή τῆς Ἐκκλησίας καί τῶν πιστῶν της. Γιατί ὅποια ἦταν ἡ θεοφάνεια κατά τή Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ, τέτοια εἶναι ἡ ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ, πού δέχεται ὁ ἄνθρωπος, ὅταν βαφτίζεται στό  Ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν γιορτάζουμε τή βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ καί τά ἅγια θεοφάνεια, στήν οὐσία ἀναπολοῦμε καί διακηρύττουμε τήν οὐσία τοῦ δικοῦ μας βαπτίσματος. Οἱ πιό πολλοί νομίζουν, πώς τό βάπτισμα εἶναι μία τελετή, μέ τήν ὁποία γινόμαστε μέλη τῆς χριστιανικῆς Ἐκκλησίας, παίρνουμε ὄνομα καί μία ταυτότητα. Ναι, ὅμως ἡ οὐσίατοῦ βαπτίσματος εἶναι ἡ θεοφάνεια ἤ τά ἐπιφάνεια. Τό βάπτισμα δέν εἶναι ἁπλῶς μία τελετή, εἶναι μία νέα ὅραση τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἡ ἀναγνώριση τοῦ Χριστοῦ ὡς βασιλιᾶ τοῦ κόσμου μέ τήν ἔννοια πού προαναφέραμε· εἶναι ἡ υἱοθέτηση τῆς ζωῆς ὄχι σάν νά πρόκειται γιά ἄσκηση δυνάμεως καί ὑπεροχῆς στούς ἄλλους, ἀλλά σάν εὐκαιρία ἐθελούσιας διακονίας καί προσφορᾶς, πού βρίσκει τήν ὑπεροχή στήν ὑποταγή στό συμφέρον του ἄλλου.

Αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια τῶν θεοφανείων, τῆς Βαπτίσεως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ στόν Ἰορδάνη, ἀλλά καί τοῦ δικοῦ μας Βαπτίσματος.